Ի՞ՆՉՆ Է ՆՈՐԸ և ԻՆՉՊԵ՞Ս ՕԳՏՎԵԼ ՆՈՐՄԱՏԻՎԱՅԻՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ

Հրատարակվել է "Կապիտալ" օրաթերթում 26/04/08 համարում

Ի՞ՆՉՆ Է ՆՈՐԸ և ԻՆՉՊԵ՞Ս ՕԳՏՎԵԼ ՆՈՐՄԱՏԻՎԱՅԻՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ

2008 թվականի հունվարի 1-ից գործում են Հայաստանի ևս 4 կրկնակի հարկումը բացառելու մասին համաձայնագրեր (կամ կոնվենցիաներ)՝ Կատարի (ստորագրվել է 22 ապրիլի 2002թ.), Սիրիայի (ստորագրվել է 29 հունիսի 2005թ), Շվեյցարիայի (ստորագրվել է 12 հունիսի 2006թ.) և Ֆինլանդիայի (ստորագրվել է 16 հոկտեմբերի 2006թ.) հետ: Դա նշանակում է, որ ներկա դրությամբ Հայաստանը ներկայումս արդեն ունի կրկնակի հարկումը բացառելու մասին գործող համաձայնագրեր 28 երկրների հետ:

Բոլորին հայտնի է, որ նշված համաձայնագրերը ապահովում են եկամուտների եւ գույքի կրկնակի հարկման բացառումը, սակայն ոչ բոլորը գիտեն դրանց հավելյալ առավելությունների մասին: Դրանցից մեկն այն է, որ այդ համաձայնագրերը մեղմացնում են Հայաստանի հարկային գործակալի բեռը:

Շվեյցարիայի, Ֆինլյանդիայի, Կատարի ու Սիրիայի հետ հնարավոր բիզնես հարաբերություններ ունեցող անձանց համար ներկայացնենք 2 հնարավոր օգուտի մասին.

ա. ոչ ռեզիդենտի ձեռնարկատիրական գործունեության դիմաց վճարվող եկամուտներ

Համաձայնագրերը իրավունք են տալիս հարկելու ոչ ռեզիդենտի միայն այն շահույթը, որը առաջանում է Հայաստանում մշտական հաստատության միջոցով իրականացրած գործունեությունից: “Մշտական հաստատություն” հասկացությունը սահմանվում է համաձայնագրով և նշանակում է գործունեության կայուն վայր, որի միջոցով իրականացվում է ոչ ռեզիդենտի գործունեությունը ¥մասնավորապես, ղեկավարման վայր, մասնաճյուղ, գրասենյակ եւ այլն¤: Այսպիսով, ոչ ռեզիդենտի ձեռնարկատիրական գործունեության դիմաց եկամուտ վճարելիս Հայաստանի հարկային գործակալը աղբյուրի մոտ հարկի պահում (գանձում) չի իրականացնում, երբ այդ գործունեությունը Հայաստանում չի համապատասխանում մշտական հաստատության չափանիշներին:

Օրինակը ներկայացնենք ներկայումս Հայաստանում ուշարժան`շինարարական գործունեության համար: Հայաստանում ոչ ռեզիդենտի շինարարական հրապարակը կամ կառուցման, հավաքման կամ տեղակայման օբյեկտը կազմում են մշտական հաստատություն միայն այն դեպքում, երբ դրանց տեւողությունը գերազանցում է որոշակի ժամանակահատվածը (Ֆինլանդիայի և Կատարի համար՝ 9 ամիսը, Սիրիայի և Շվեյցարիայի համար՝ 6 ամիսը): Դա նշանակում է, որ նշված ժամանակահատվածների շրջանակներում Հայաստանի հարկային գործակալի կողմից ոչ ռեզիդենտին վճարվող եկամուտներից աղբյուրի մոտ հարկի պահում (գանձում) չի իրականացվում:

բ. ոչ ռեզիդենտին վճարվող պասիվ եկամուտներ

Համաձայնագրերը իրավունք են տալիս Հայաստանի հարկային գործակալին ոչ ռեզիդենտին պասիվ եկամուտներ վճարելիս (մասնավորապես, շահաբաժիններ, տոկոսներ, ռոյալթի) որոշ դեպքերում ազգային օրենքի համեմատությամբ ավելի ցածր դրույքաչափ կիրառելու:

Օրինակ, Շվեյցարիայի, Կատարի և Ֆինլանդիայի ռեզիդենտներին վճարվող շահաբաժինները որոշ պայմաններում հարկվում են աղբյուրի մոտ վճաման ենթակա գումարի 5 տոկոսի չափով (օրենքով սահմանված 10 տոկոսի փախարեն): Շվեյցարիայի ռեզիդենտին վճարվող տոկոսները ազատվում են աղբյուրի մոտ հարկումից, եթե կապված են սարքավորումների կամ արտադրական միջոցների ապառիկ վաճառքի հետ, կամ վճարվում են շվեյցարական բանկային հաստատությանը, իսկ Կատարի ռեզիդենտին՝ եթե վճարվում են Կատարի կառավարությանը, տեղական իշխանության մարմնին կամ Կենտրոնական բանկին: Ֆինլանդիայի ռեզիդենտին վճարվող տոկոսները բոլոր դեպքերում հարկվում են 5 տոկոս դրույքաչափով (օրենքով սահմանված 10 տոկոսի փախարեն) և ազատվում են հարկումից, եթե վճարվում են Ֆինլանդիայի կառավարությանը, տեղական իշխանության մարմնին կամ Կենտրոնական բանկին: Շվեյցարիայի, Կատարի և Ֆինլանդիայի ռեզիդենտներին վճավող ռոյալթիները հարկվում են աղբյուրի մոտ վճարման ենթակա գումարի 5 տոկոսի չափով (օրենքով սահմանված 10 տոկոսի փախարեն):

Հարկավոր է նշել, որ համաձայնագրերով տրամադրվող աղբյուրի մոտ հարկի չպահման (չգանձման), կամ ազգային օրենքի համեմատությամբ ավելի ցածր հարկման դրույքաչափերի կիրառման կարգը սահմանված է ՀՀ կառավարության 07.10.2004թ. «Եկամուտների և գույքի կրկնակի հարկումը բացառելու և հարկերի վճարումից խուսափելը կանխելու մասին Հայաստանի Հանրապետության գործող միջազգային համաձայնագրերի որոշ դրույթներ կիրառելու մասին» N 1398-Ն որոշմամբ:

«Ահարոն Պարադիգմա» ՓԲԸ

Միջազգային հարկային մենեջեր

Արա Բալյան